Kaalslag, door Wouter Osterholt

Het Amstelpark als setting voor een ecologische rampenoefening met video documentatie en bijeenkomst in het Glazen Huis.

Door Wouter Osterholt
4 – 14 februari 2021 (onder voorbehoud i.v.m. mogelijke lockdown)
het Glazen Huis en buiten in het park

 

Exploded View Zone2Source 2020, image Ilya Rabinovich

In 2019 werden honderden bomen in het Amstelpark gerooid tijdens werkzaamheden aan de nabijgelegen A10. Het was opvallend dat er geen enkel kritisch geluid te horen was rondom deze gebeurtenis. Toch lijkt deze rust kenmerkend voor het Amstelpark dat als een soort arcadisch landschap verscholen ligt achter een groot hek om zo de bedreigingen van buitenaf te weren. Zo mag er niet worden gefietst en het scherpe toezicht van parkwachters zorgt dat niets buiten de gebaande paden kan plaatsvinden. Het parkbeheer wordt zelfs zo serieus genomen dat de kunstenaars die in het monumentale tentoonstellingspark willen werken geen objecten in de grond of in de bomen mogen bevestigen. Het gehele park wordt behandelt alsof het hierbij gaat om een museaal object. De mate waarmee het culturele erfgoed in stand wordt gehouden draagt bij aan de onbereikbaarheid van het park en maakt het tegelijkertijd ook kwetsbaar voor eventueel andere toekomstige bedreigingen van buitenaf.

Het gebrek aan publieke verontwaardiging over het kappen van de bomen maakt duidelijk dat er een groep van betrokkenen ontbreekt die de belangen van het park behartigen. Dit gebrek aan draagvlak is des te opvallender omdat het kappen van bomen de laatste jaren verworden is tot een veelbesproken onderwerp binnen de Nederlandse gemeentelijke en provinciale politiek. De bedreigde boom is verworden tot een politiek onderwerp, dat de angsten en zorgen van mensen laat zien in een snel veranderende wereld, waar klimaatverandering vaak een vrij abstract en onzichtbaar fenomeen is, terwijl het kappen van een boom daarentegen een tastbare link vormt met de bedreigde natuur.

Om de stilte rond de kap van de bomen in 2019 te doorbreken, stelt het project voor om de veerkracht van het park verder te testen door een fictieve bedreiging in de vorm van een ecologische rampoefening toe te staan, in de veronderstelling dat dit de duurzaamheid van het park ten goede kan komen. De oefening die een week zal duren is gebaseerd op voormalige boomprotesten die de afgelopen decennia in Nederland hebben plaatsgevonden. Het onderzoek naar dit fenomeen heeft geleid tot een compilatievideo met meer dan 200 voorbeelden van boomprotesten, gevonden in diverse media-archieven; van kleinschalige geïmproviseerde acties tot strategisch geplande manifestaties van politieke partijen. Tijdens de tentoonstelling zal dit 90 minuten durende videowerk, samen met replica’s van de originele protestborden, dienen als bronmateriaal voor geënsceneerde situaties die op verschillende locaties in het park plaatsvinden.

De in scène gezette acties worden uitgevoerd met twee acteurs op verschillende locaties in het park. Tegelijkertijd vormen deze momenten de mogelijkheid tot interactie met de argeloze voorbijgangers, voor wie de geënsceneerde acties als echt ervaren kunnen worden. Door de historische gebeurtenissen in het heden te plaatsen worden omstanders uitgedaagd om in discussie te gaan over de cultuurhistorische en ecologische waarde van het Amstelpark. De resultaten van de interventies worden gedocumenteerd en als film getoond tijdens een afsluitende manifestatie aan het einde van de tentoonstelling. De vertoning zal worden gecombineerd met een gesprek tussen activisten van verschillende organisaties, wiens acties zijn gebruikt als bronmateriaal binnen het project. De publieke bijeenkomst zal ruimte bieden voor een reflectie op de zin en onzin van het verzet tegen het kappen van bomen in Nederland in het algemeen. In het debat wordt onder meer aandacht besteed aan de relatie tussen kunst en activisme. Kaalslag vormt een casestudy en samen evalueren we hoe het project zelf al dan niet mensen heeft betrokken en aan het denken heeft gezet.

Ook kijken we naar wat de deelnemers van elkaar kunnen leren door informatie te delen over de verschillende strategieën van verzet. Wat is nodig om een actie succesvol te laten zijn en hoe kunnen mensen actief gemobiliseerd worden? Kaalslag is een ode aan de gepassioneerde betrokkenheid van bezorgde burgers en een poging om het park te ideologiseren als een plek waar de urgentie voor milieuproblemen voelbaar kan worden gemaakt.

Verwacht