Host(ile) Lands

Wanneer wordt een gast een indringer?

Host(ile) Lands presenteert nieuw werk van vier kunstenaars uit Azië die in Nederland wonen en wier artistieke onderzoek zich richt op plant- en diersoorten die in hun land van herkomst zeer gewaardeerd worden, maar in hun adoptieland als invasief worden beschouwd. Biologische invasies en menselijke migraties versterken in toenemende mate de geografische connectiviteit en nabijheid op wereldschaal.

Beide processen hebben betrekking op de beweging en ontmoetingen van soorten met complexe filosofische, ethische en politieke parallellen die in deze tentoonstelling worden onderzocht.

Wie verwelkomen we?

Net als bij menselijke migratie worden niet alle uitheemse soorten als invasief of exotisch beschouwd. Een definitie van invasieve soorten die op internet te vinden is, luidt: “Een plant of dier die niet in Nederland voorkomt, maar door toedoen van de mens hier terechtkomt, wordt een exotische soort genoemd. Een klein deel van de exotische soorten past zich te gemakkelijk aan de nieuwe omgeving aan, vermenigvuldigt zich snel en vormt een bedreiging voor inheemse soorten. Op dat moment noemen we ze invasief”.

Verstoring of aanwinst?

Invasieve soorten veranderen of verstoren de ecosystemen waarin ze zich vestigen aanzienlijk. Dergelijke soorten kunnen via natuurlijke migratie in nieuwe gebieden terechtkomen, maar worden vaak geïntroduceerd door de activiteiten van andere soorten. Menselijke activiteiten, zoals die welke verband houden met de wereldhandel en de handel in huisdieren, worden beschouwd als de meest voorkomende manieren waarop invasieve planten, dieren, microben en andere organismen naar nieuwe habitats worden vervoerd, vaak als verstekelingen op handelsschepen.

Sommige soorten passen zich met succes aan, zoals de aardappel die in de 16e eeuw vanuit Peru werd geïmporteerd, maar nu nauw verbonden is met de Nederlandse identiteit. Andere soorten worden als ongedierte beschouwd en er worden veel middelen ingezet om ze uit te roeien.

De paradox

Volgens deze definitie bestaat er een interessante paradox tussen invasieve soorten en menselijke migratie. Men zou kunnen zeggen dat bij menselijke migratie juist degenen met de minste impact op het milieu als vreemdelingen worden beschouwd, terwijl degenen die erin slagen hun omgeving het sterkst te koloniseren, de eigenaars van dat land worden. Er zijn veel redenen waarom we de menselijke soort zouden kunnen beschouwen als invasief en koloniserend voor de habitats van andere (en onze eigen) soorten, en degenen die als vreemdelingen worden beschouwd, zijn vaak juist degenen die de minste impact hebben op onze samenlevingen.

Alles is politiek…

Hoewel menselijke migratie en kolonisatie de hoofdoorzaak zijn van de migratie van andere soorten die met ons meereizen, beschouwen we het vermogen om te gedijen van andere dieren en planten dan mensen als een bedreiging die onder de verordening inzake invasieve uitheemse soorten valt. Hieruit blijkt dat termen als ‘exotisch’ en ‘invasief’, of in menselijke termen onderscheidingen als ‘expat’ of ‘migrant’, niet alleen zeer subjectief zijn, maar ook politiek.

Vragen

De belangrijkste vraag die uit het werk van deze vier kunstenaars naar voren komt, is of we andere manieren van samenleven kunnen bedenken buiten de huidige kaders die bepalen wat we wel en niet waarderen, wie er mag leven en wie niet. En hoe beïnvloeden culturele identiteit en geografische verbondenheid het oordeel over wie als indringer of vreemdeling wordt beschouwd en wie het waard is om een thuis te vinden?

Publieksprogramma bij Host(ile) Lands:

Zondag 19 april • 15-17 OPENING met introductie door Alice Smits

Zondag 17 mei • 15–18 ARTIST TALKS with a Bite kunstenaars Hangfeng Chen
en Pan Vanitcharoenthum bereiden Japanse duizendknoop en rivierkreeft die we zullen nuttigen tijdens een gezamenlijk gesprek over hun werk.

Vrijdag 6 juni • 2.30–4.30 LEESGROEP
De Perennial Reading Group: een gezamenlijke leesbijeenkomst, georganiseerd door Anne Diestelkamp, rond het boek Beyond the War on
Invasive Species van Tao Orion – een kritische verkenning van onze relatie met zogenaamde ‘invasieve’ soorten en de ecosystemen die wij vormgeven. Teksten worden ter plaatse verstrekt. Aanmelden? Zend een email naar: communicatie@zone2source.net

4.30 – 6 WANDELING over invasieve soorten: na een korte inleiding over de tentoonstelling neemt ecoloog Arend Wakker ons mee op een wandeling door het Amstelpark om ‘invasieve soorten’ te ontdekken, te observeren en te bespreken. Jong en oud: iedereen is van harte welkom!

Zondag 14 juni • 15–18 DEBAT Host(ile) Lands waar de kunstenaars samen met genodigde sprekers dieper ingaan op culturele en politieke betekenissen van invasiviteit, exotisme en migratie van mens, dier en plant. Als onderdeel van dit finissage debat zullen Mariko en Kumi eten bereiden.

OVER DE KUNSTENAARS

Kumi Hiroi is een Japanse kunstenares die haar tijd verdeelt tussen Amsterdam, Nederland, en Tokio, Japan. Haar werk onderzoekt de diversiteit van beeldtaal die verband houdt met taal, zoals ‘beelden die door woorden worden opgeroepen’ en ‘woorden die door beelden worden opgeroepen’. Ze is vooral geïnteresseerd in de vooroordelen, vooringenomenheid, vooringenomenheid en discriminatie die inherent zijn aan deze diverse interpretaties. De afgelopen jaren heeft ze onderzoek gedaan naar de geografische, historische en economische context van iconische beelden die bestaan binnen de relatie tussen natuur en mens. Ze drukt haar thema uit door verschillende media te integreren, zoals tekst, fotografie, video, textiel en glas. Door onderzoek en verbeelding te combineren, creëert ze werken die de complexe lagen van haar onderwerpen zorgvuldig weergeven en kritiek leveren op de onderliggende structuren.

Mariko Hori is een Japans-Nederlandse multidisciplinaire kunstenaar die zich bezighoudt met installaties, performances en maatschappelijk geëngageerde, op onderzoek gebaseerde praktijken. Ze is opgeleid in architectuur en creëert ruimtelijke werken die opzettelijk de grenzen tussen menselijke en meer dan menselijke wezens vervagen, waarbij ze het bestaan onderzoekt als iets dat wordt gevormd door relaties in plaats van als een vaste toestand. Haar werk is internationaal tentoongesteld, onder meer in het Amsterdam Museum, het Watou Art Festival, de Commagene Biënnale en de Folkestone Triënnale, en is opgenomen in collecties zoals die van de Verbeke Foundation en Museum Macura. In 2024 ontving ze de Pollock-Krasner Foundation Grant en sinds 2025 is ze artist-in-residence bij KWR Water Research Institute in Nederland.

Pan Vanitcharoenthum is een Thaise mixed media-kunstenaar en ontwerper die in Utrecht woont. Zijn project en onderzoek richten zich op het thema van het helen van de natuur door middel van radicale inclusiviteit. In 2017 verhuisde Pan naar Nederland om te studeren aan Academie Minerva in Groningen, waar hij in 2021 zijn bachelor in beeldende kunst behaalde. Het feit dat hij als buitenlander in Nederland woont, bepaalt hoe hij naar minderheden en coëxistentie kijkt. Tijdens zijn afstudeeronderzoek werkte hij als vrijwilliger op de Bodemzichtboerderij in Nijmegen, waar hij leerde over het belang van diversiteit in de natuur en de samenleving voor het herstel van de natuur. Tussen 2021 en 2025 kreeg hij meerdere opdrachten van het Rijksmuseum en het Groninger Museum om tactiele kunstwerken te maken voor blinde en slechtziende bezoekers. Tussen 2022 en 2024 werd hij assistent van Dr. Masharu, een kunstenaar en wetenschapper die onderzoek deed naar de verloren gegane cultuur van het eten van aarde. Vanaf 2023 richt Pan zich in zijn kunst op het thema invasieve soorten en hun coëxistentie met lokale soorten. In 2024 behaalde Pan een masterdiploma in beeldende kunst aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) en werd zijn artistieke onderzoek ‘Regenerative Hunting’ genomineerd voor de HKU-prijs. Tussen 2024 en 2025 exposeerde hij zijn kunstwerken. Tussen 2024 en 2025 exposeerde hij zijn kunstwerken op plekken waar kunst en ecologie elkaar kruisen, zoals het Re_Nature-festival, de Botanische Tuin Utrecht en de tuin van HKU Oudenoord. Het werk van Pan wordt momenteel ondersteund door de Voucher Development van het Mondriaan Fonds.

Hangfeng Chen is als beeldend kunstenaar en filmmaker werkzaam in Amsterdam en Shanghai. Zijn praktijk richt zich op het hergebruiken en naast elkaar plaatsen van archiefmateriaal om een dynamische dialoog te creëren tussen persoonlijke herinneringen en historische verhalen. Deze interdisciplinaire benadering heeft ertoe geleid dat hij zich soepel beweegt tussen beeldende kunst en film, met name op het gebied van papercut, collage, tekenen en animatie. Door middel van dit proces onderzoekt Chen gelaagde verbanden die tijd en geografie overstijgen, waarbij hij reflecteert op hybriditeit en verstrengeling in het antropocentrische tijdperk. Chen studeerde schilderkunst en kunstgeschiedenis aan het Shanghai Fine Art College (BA) en heeft een masterdiploma van de Nederlandse Filmacademie. Momenteel is hij kunstenaar en onderzoeker in residentie aan de Universiteit van Amsterdam, binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen.